Wolfowitz stapt op

Paul Wolfowitz besliste vorige week om op 30 juni zijn functie als voorzitter van de Wereldbank neer te leggen. Wolfowitz lag reeds geruime tijd onder vuur voor een belangenconflict in verband met zijn levenspartner Shaha Reza, werkneemster van de Wereldbank. De crisis aan de top van de Wereldbank begon na het uitlekken van de betwiste detachering van Reza naar het ministerie van Buitenlandse Zaken van de VS. Reza kon omwille van ethische regels niet bij de Wereldbank in dienst blijven, waardoor de detachering zich op drong. De vrouw kreeg daarbij echter een promotie en buitensporige loonsverhoging. De druk op Wolfowitz nam de voorbije weken zienderogen toe en steeds meer landen trokken hun steun voor de voorzitter in. Het Witte Huis steunde de door haar aangestelde Wolfowitz en onderhandelde met de bondgenoten om tot een oplossing te komen. Die oplossing kwam er niet, waardoor Wolfowitz gedwongen werd om zelf de handdoek te gooien en op een eervolle manier afscheid te nemen van de Wereldbank. De uiteindelijke beslissing viel enkele dagen nadat een speciale onderzoekscommissie had vastgesteld dat Wolfowitz wel degelijk een fout had gemaakt bij de toekenning van de loonsverhoging voor Reza. Het bestuur van de Wereldbank stelde dat Wolfowitz hen verzekerde dat hij ‘ethisch en te goede trouw heeft gehandeld naar wat hij dacht dat in het belang van de instelling was’.

Voor de VS eindigt zo een pijnlijke episode in de geschiedenis van de Wereldbank. De VS mag, als grootste aandeelhouder, traditioneel de voorzitter benoemen. De keuze voor Wolfowitz was echter controversieel, door het verleden van de man als architect van de Irak-oorlog. Bovendien is Wolfowitz de meest beruchte onder de neoconservatieven, niet bekend voor zijn steun aan internationale instellingen. Voor vele Europese leiders was hij een symbool van de Amerikaanse arrogantie. Wolfowitz zelf maakte bovendien bij de onderhandelingen met de Wereldbank geen al te beste beurt. Daar waar de vorige voorzitters elk onder dezelfde loonsvoorwaarden aangesteld werden, schakelde Wolfowitz een bekende advocaat in om het onderste uit de kan te halen. Door zijn grote eisen trapte hij al snel op heel wat zere tenen, wat zijn populariteit allerminst ten goede kwam. Bovendien drukte Wolfowitz enkele leningen door voor projecten in Irak, waardoor het leek of hij zijn Irak-beleid via de Wereldbank wilde doordrukken. Lof kreeg hij wel voor zijn strenge optreden tegen corruptie, maar ging juist daar zelf de boot in met de betwiste loonsverhoging.

De aanstelling van Wolfowitz was zeker niet de eerste betwiste aanstelling in de geschiedenis van de Wereldbank. Robert McNamara werd in 1968 door de VS naar voor geschoven als voorzitter, nadat hij moest aftreden als Minister van Buitenlandse Zaken door het groeiende protest tegen de Vietnamoorlog. Een vergelijkbare situatie als de aanstelling van Wolfowitz, zij het met een andere afloop. McNamara groeide uit tot een gerespecteerd voorzitter, die in functie bleef tot 1981. Daartegenover staat het foute parcours van Wolfowitz waardoor het benoemingsrecht van de VS onder druk kwam te staan. Zeker na de krachtige steun van president Bush aan Wolfowitz stelden de Europese landen zich vragen en klonk de roep naar meer inspraak. Nu Wolfowitz op stapt, is die druk van de Europese landen verdwenen. De benoemingsprocedure zal hoogstwaarschijnlijk niet aangepast worden. Vooral niet omdat het hoofd van het Internationaal Monetair Fonds (IMF) door de Europese leiders mag benoemd worden, een recht dat ze niet in gevaar willen brengen met verdere druk op de VS. Hoewel aftredend Brits premier Tony Blair genoemd werd als mogelijke opvolger voor Wolfowitz, lijkt het toch opnieuw een Amerikaan te worden. Ook Gordon Brown, de gedoodverfde opvolger van Blair, bevestigde dat. De eerste namen die opduiken als mogelijke kandidaat voorzitter zijn die van Robert Kimmitt en Robert Zoellick, beiden hoogwaardigheidsbekleders in de administratie van Bush. Amerikaans minister van Financiën Henry Paulson beloofde alvast inspraak voor de Europese landen bij de keuze voor een opvolger.